از اصلاح یارانه انرژی تا بحران نقدینگی نیروگاه ها؛ مهم ترین محورهای میزگرد «تاب آوری انرژی» بررسی شد

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از جهان صنعت نیوز میزگرد تخصصی «تاب آوری انرژی» با حضور جمعی از مدیران، کارشناسان و فعالان حوزه انرژی به صورت برخط و به میزبانی مؤسسه آموزشی آتیه ایرانیان برگزار شد.

در این نشست، سخنرانان با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست های انرژی کشور، مجموعه ای از چالش های ساختاری صنعت برق را مورد بررسی قرار داده و راهکارهایی برای افزایش تاب آوری این بخش ارائه کردند.

اصلاح نظام یارانه انرژی؛ پیش شرط افزایش بهره وری

داوود دانش جعفری، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و وزیر اسبق امور اقتصادی و دارایی، در این نشست بر ضرورت اصلاح نظام یارانه ای در بخش انرژی تأکید کرد و آن را یکی از مهم ترین پیش نیازهای اصلاح ساختار اقتصادی کشور دانست.

وی با اشاره به برخورداری ایران از منابع گسترده نفت و گاز اظهار داشت که بهره مندی از ذخایر عظیم انرژی به تنهایی نمی تواند ضامن بهره وری باشد و نحوه تخصیص و توزیع یارانه ها نقش تعیین کننده ای در الگوی مصرف انرژی دارد.

دانش جعفری معتقد است پیش از اجرای بسیاری از برنامه های اصلاحی در صنعت انرژی، لازم است نظام پرداخت یارانه ها شفاف تر و هدفمندتر شود. به گفته وی، یکی از راهکارهای قابل بررسی، پرداخت مستقیم بخشی از یارانه های انرژی به مردم است تا خانوارها بتوانند براساس نیاز واقعی خود درباره نحوه مصرف و هزینه کرد منابع تصمیم گیری کنند.

وی توضیح داد که در صورت پرداخت نقدی یارانه، خانوارها به مرور زمان سبد مصرفی متفاوتی را انتخاب خواهند کرد و بخشی از مصرف غیرضروری انرژی کاهش خواهد یافت. از نگاه وی، این فرآیند می تواند هم به کاهش مصرف انرژی در کشور منجر شود و هم زمینه اصلاح قیمت ها و افزایش بهره وری اقتصادی در بخش تولید برق را فراهم کند.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنین تأکید کرد که اصلاح نظام یارانه ای نه تنها یک ضرورت اقتصادی بلکه یکی از الزامات پایداری بلندمدت بخش انرژی کشور محسوب می شود.

بحران نقدینگی نیروگاه ها و چالش اوراق خزانه

در ادامه این نشست، سیدمحمدجواد میرطاهر، مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری نیرو، به تشریح وضعیت تأمین مالی صنعت برق پرداخت و از مشکلات نقدینگی فعالان این صنعت به عنوان یکی از مهم ترین موانع توسعه ظرفیت های جدید نیروگاهی یاد کرد.

وی با اشاره به ساختار مالی نیروگاه های حرارتی گفت بخش قابل توجهی از این نیروگاه ها با استفاده از تسهیلات ارزی احداث شده اند، در حالی که درآمد آنها به صورت ریالی و تحت نظام قیمت گذاری تکلیفی دریافت می شود.

میرطاهر این وضعیت را نوعی ناترازی ارزی و ریالی دانست که با افزایش نرخ ارز، فشار مضاعفی بر سرمایه گذاران بخش خصوصی وارد می کند.

مدیرعامل شرکت سرمایه گذاری نیرو همچنین به نحوه تسویه مطالبات نیروگاه ها از سوی دولت اشاره کرد و گفت بخش خصوصی برق تولیدی خود را به شبکه تحویل می دهد اما در بسیاری از موارد مطالبات آن از طریق اوراق خزانه با سررسیدهای طولانی پرداخت می شود.

وی افزود: نیروگاه ها برای پرداخت هزینه های جاری، تعمیرات و بازپرداخت تعهدات مالی خود به نقدینگی نیاز دارند و ناچارند این اوراق را با نرخ های تنزیل بالا در بازار سرمایه واگذار کنند؛ موضوعی که بخش مهمی از ارزش واقعی مطالبات آنها را کاهش می دهد.

میرطاهر در عین حال توسعه ابزارهای نوین بازار سرمایه را یکی از راهکارهای عبور از این شرایط عنوان کرد و از برنامه شرکت سرمایه گذاری نیرو برای استفاده از ابزارهایی همچون اوراق سلف استاندارد موازی و اوراق مرابحه جهت تأمین مالی پروژه های جدید نیروگاهی خبر داد.

به گفته وی، صنعت برق برای استمرار سرمایه گذاری نیازمند دسترسی به منابع مالی پایدار و کاهش وابستگی به روش های سنتی تأمین مالی است.

ناترازی برق، شدت انرژی و فرصت های مغفول صادرات

دکتر وحید زارع فکری، معاون سرمایه گذاری شرکت سرمایه گذاری نیرو، نیز در این نشست به بررسی چالش های ساختاری صنعت برق کشور پرداخت.

وی با اشاره به اینکه بیش از ۸۰ درصد برق کشور توسط نیروگاه های حرارتی تولید می شود، اظهار داشت که توسعه این نیروگاه ها با محدودیت هایی در حوزه تأمین سوخت مواجه است، زیرا بخش مهمی از گاز تولیدی کشور باید برای حفظ تولید نفت به مخازن نفتی تزریق شود.

زارع فکری همچنین به ناترازی برق کشور اشاره کرد و گفت برآوردها از وجود شکافی در حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار مگاوات میان عرضه و تقاضای برق حکایت دارد.

وی افزود: در حالی که کل ظرفیت واردات برق کشور حدود سه هزار مگاوات است، میزان واردات عملیاتی بسیار کمتر از این رقم بوده و بخشی از برق مورد نیاز کشور در حال حاضر از ترکیه تأمین می شود.

معاون سرمایه گذاری شرکت سرمایه گذاری نیرو در بخش دیگری از سخنان خود به فرصت های مغفول تجارت برق اشاره کرد و گفت به دلیل ماهیت تولید نیروگاه های حرارتی، در برخی ساعات شبانه با مازاد تولید برق مواجه هستیم؛ ظرفیتی که می تواند از طریق توسعه صادرات برق به کشورهای همسایه به یک فرصت اقتصادی تبدیل شود.

وی معتقد است اختلاف زمانی میان ایران و برخی کشورهای غربی منطقه می تواند زمینه صادرات برق در ساعات کم مصرف داخلی را فراهم کند، اما زیرساخت های لازم برای بهره برداری از این ظرفیت تاکنون به اندازه کافی توسعه نیافته است.

زارع فکری همچنین بر ضرورت اصلاح نگاه سنتی به مزیت انرژی ارزان تأکید کرد و گفت آنچه برای بخش تولید اهمیت دارد، نه صرفاً انرژی ارزان، بلکه دسترسی پایدار و قابل اتکا به منابع انرژی است.

وی با اشاره به شاخص شدت انرژی اظهار داشت که یکی از مهم ترین معیارهای سنجش بهره وری اقتصادی، میزان ارزش افزوده ایجادشده در ازای هر واحد انرژی مصرفی است و کاهش شدت انرژی باید به یکی از اهداف اصلی سیاست گذاری در کشور تبدیل شود.

سخنان مطرح شده در میزگرد «تاب آوری انرژی» نشان داد که چالش های صنعت برق کشور تنها به کمبود تولید محدود نمی شود و مجموعه ای از مسائل در حوزه سیاست گذاری یارانه ای، ساختار مالی نیروگاه ها، نظام تأمین مالی، بهره وری انرژی، تجارت منطقه ای برق و مدیریت مصرف در شکل گیری وضعیت فعلی نقش دارند.

شرکت کنندگان در این نشست بر این باور بودند که افزایش تاب آوری صنعت برق مستلزم مجموعه ای از اصلاحات همزمان در حوزه اقتصاد انرژی، نظام یارانه ها، تأمین مالی پروژه ها، توسعه زیرساخت های صادراتی و ارتقای بهره وری مصرف است؛ اصلاحاتی که می تواند زمینه پایداری بیشتر شبکه برق و استفاده بهینه تر از منابع انرژی کشور را فراهم کند.