دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی اخیرا گزارشی از تحولات بخش مسکن کشور منتشر کرده که در آن، وضعیت بازار مسکن از منظر متغیرهای کلان اقتصادی، قدرت خرید خانوار، هزینه زمین و تأمین مالی مورد بررسی قرار داده. در آخرین بخش از این گزارش ، به عملکرد و اقدامات انجامشده در حوزه مسکن و رویکردهای مدنظر برنامههای آینده حوزه مسکن پرداخته، اقدامات انجامشده و برنامههای پیشِ رو را در گزارشی جداگانه بهطور مفصل بررسی خواهیم کرد. در این گزارش، تمرکز ما بر تصویری است که دفتر اقتصاد مسکن از وضعیت موجود، مسائل و چالشهای اصلی بخش مسکن کشور ارائه کرده است.
وزیر راه و شهرسازی از بازنگری فوری مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان با موضوع پدافند غیرعامل خبر داد و اعلام کرد این بازنگری ظرف یک تا دو هفته آینده انجام خواهد شد. هدف از این اقدام، الزامی شدن احداث پناهگاه در ساختوسازهای جدید و همچنین تجهیز و ایمنسازی فضاهای عمومی مانند ایستگاههای مترو برای شرایط بحرانی است. وزیر راه تأکید کرده افزایش هزینههای ساخت نباید مانع اجرای این طرح شود و رعایت ضوابط پناهگاهی نیز میتواند مانند الزامات آتشنشانی به یکی از شروط قانونی ساختوساز تبدیل شود. هدف اصلی این تصمیم، افزایش آمادگی شهرها در برابر جنگ و حملات مخرب و کاهش تلفات غیرنظامیان عنوان شده است. با این حال، جزئیات فنی و ضوابط نهایی هنوز ابلاغ نشده و قرار است در بازنگری مبحث ۲۱ مشخص شود دقیقا چه ساختمانهایی و با چه استاندارد و ظرفیتی ملزم به احداث پناهگاه خواهند بود.در ادامه این گزارش، مهمترین ضوابط و مفاهیم مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان را در قالب یک راهنمای تصویری و به زبان ساده مرور کردهایم.
آمار رسمی ایران از حدود ۷ میلیون نفر ساکن سکونتگاههای غیررسمی خبر میدهد، در حالی که هابیتات این رقم را در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۹.۸ میلیون نفر اعلام کرده است. این اختلاف ناشی از تفاوت در تعریف و روش اندازهگیری است؛ آمار داخلی بیشتر بر محدودههای جغرافیایی مشخص تمرکز دارد، اما شاخص هابیتات کیفیت مسکن و دسترسی به خدمات پایه را نیز در نظر میگیرد. بنابراین رقم ۳۰ میلیون نفر به معنای ۳۰ میلیون حاشیهنشین نیست.
مرکز آمار ایران در روزهای اخیر خلاصه نتایج طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوار سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد. این گزارش در کنار رشد ۴۵.۵ درصدی متوسط کل هزینه خانوار شهری، تصویری قابل توجه از جایگاه مسکن در اقتصاد خانوار ایرانی ارائه میکند. محاسبات براساس دادههای این گزارش نشان میدهد مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۴۱.۷ درصدی، بزرگترین بخش از سبد هزینه خانوار شهری را به خود اختصاص داده و متوسط هزینه آن به حدود ۱۶۳ میلیون تومان در سال یا ۱۳.۶ میلیون تومان در ماه رسیده است. در سوی دیگر، ۷۰.۶ درصد خانوارهای شهری مالک محل سکونت خود هستند؛ سهمی که در روستاها به بیش از ۹۰ درصد میرسد.
معاون وزیر راه از تعیین اجارهبها مسکن استیجاری مطابق دهکهای درآمدی و قراردادهای پنجساله خبر داد.
با شروع مهرماه و از سرگیری کلاسهای حضوری دانشگاهها، بازار اجاره پانسیونها و اقامتگاههای دانشجویی هم دوباره داغ شده است بهویژه در تهران که بخش قابلتوجهی از دانشجویان غیربومی برای ادامه تحصیل به این شهر میآیند و همه آنها امکان استفاده از خوابگاههای دانشگاهی را ندارند. در این گزارش، با بررسی آگهیهای منتشرشده در پلتفرمهای آنلاین، نگاهی به قیمت اجاره پانسیونها و اقامتگاههای دانشجویی در تهران انداختهایم.
آخرین آمار رسمی در ایران میگوید حدود ۷ میلیون نفر در سکونتگاههای غیررسمی زندگی میکنند. در طرف دیگر ، براساس آمارهای برنامه اسکان بشر سازمان ملل یا همان هابیتات، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۹.۸ میلیون نفر، معادل ۴۲.۳ درصد جمعیت شهری ایران، در شاخص مربوط به زاغهها و سکونتگاههای غیررسمی قرار گرفتهاند.
این تفاوت عجیب در آمار اعلامی ریشه در تعریف ها دارد. زاغه، سکونتگاه غیررسمی و مسکن نامناسب اصطلاحاتی نزدیک به هماند، و معیار های متفاوتی برای سنجش آنها در آمارهای داخلی و بینالمللی وجوددارد. بنابراین باید مشخص کنیم هر کدام از این آمارها چه کسانی را میشمارند و با چه معیارهایی به دست آمدهاند.
تقریباً یک قرن است که رابطه دولت و بازار اجاره در ایران بین دو نقطه در نوسان است: آزادی قرارداد و مداخله مستقیم دولت.
یکی از خبرهای مهم حوزه شهری و مسکن در روزهای اخیر، آغاز فرآیند ادغام شرکت بازآفرینی شهری ایران در سازمان ملی زمین و مسکن است؛ این خبر با واکنشهای متفاوتی از سوی کارشناسان شهرسازی، فعالان حوزه مسکن و حتی مدیران سابق همراه شده است.
وزارت راه و شهرسازی، چابکسازی، کاهش تشکیلات و موازیکاری و افزایش هماهنگی را از اهداف این تغییر اعلام کرده و تأکید دارد که قرار نیست مأموریت بازآفرینی شهری متوقف شود.
تفاوت بنیادی در مأموریتهای این دو مجموعه، دو نگاه متفاوت نسبت به این ادغام ایجاد کرده است.
در این گزارش سراغ دو نگاه متفاوت به این تصمیم رفتیم.
یک سال قبل، در همین روزها، عبارتی پرتکرار در خبرهای سیاسی و اقتصادی ایران تکرار میشد: مکانیسم ماشه. هرچه به پایان مهلت تعیینشده نزدیکتر میشدیم، نگرانیها درباره بازگشت تحریمها و تأثیر آن بر اقتصاد ایران بیشتر میشد بازار مسکن تهران یکی از بازارهایی است که طبیعتا از تحولات کلان اقتصادی این دوره جدا نبوده است. قیمت مسکن همواره تحت تأثیر مجموعهای از عوامل، از تورم و نرخ ارز گرفته تا هزینه ساخت، انتظارات اقتصادی و شرایط عرضه و تقاضا قرار دارد. از همین رو، بررسی کردیم که بازار مسکن در فاصله یکساله پس از فعالشدن مکانیسم ماشه چه مسیری را طی کرده و قیمتها در مناطق مختلف تهران چه تغییراتی داشتهاند. بررسیهای ما نشان میدهد میانگین قیمت مسکن پیشنهادی فروشندگان در این بازه تنها طی یک سال نزدیک به ۱۳۰ درصد افزایش یافته است.
شهر، شهرسازی، مسکن و عمران تأثیرات گستردهای بر زندگی انسان و بخشهای مختلف کشور، از جمله اقتصاد، دارند. اخبار حول محور شهر، شهرسازی، مسکن و عمران و آخرین تحولات آنها توسط بسیاری از مردم دنبال میشود. تغییر و تحولات این حوزهها میتواند بر رشد اقتصادی ایران و اقتصاد جهانی کمک نماید.
توسعه شهری از طریق ایجاد زیرساختها ( مانند جادهها، پلها و ساختمانها) میتواند باعث اشتغالزایی و افزایش تولید شود. بخش مسکن هم به دلیل مرتبط بودن با نیازهای مسکونی افراد، نقش مهمی را در بهبود کیفیت زندگی و تقویت بازار کار ایفاء میکند. همچنین، پروژههای عمرانی و ساختمانی نیز به دلیل توانایی جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی و بهبود زیرساختها، میتواند کمک مهمی به افزایش بهرهوری و رشد اقتصادی پایدار کشورها نماید. این عوامل همگی میتوانند در بهبود و ارتقاء اقتصاد ایران و جهان تاثیرگذار باشند.

تحولات شهر، مسکن و عمران میتواند زندگی افراد را تحت تاثیر قرار دهد و وضعیت اقتصادی کشور را بدتر یا بهتر نماید. در ادامه، در مورد شهر، مسکن و عمران توضیحاتی بیان میشود.
شهر (CITY) منطقهای جغرافیایی میباشد که تراکم جمعیتی بالا دارد و از زیرساختهای پیشرفته برای زندگی، کار و سایر فعالیتهای اجتماعی برخودار است. فضای شهر شامل مناطق مسکونی، تجاری، صنعتی، فرهنگی و تفریحی میباشد که عموماً مدیریت آنها بر عهده نهادهای دولتی و محلی است.
شهرسازی (Municipal یا Urban Engineering) طراحی و مدیریت فضاهای شهری است. برنامهریزی شهری، مدیریت زمینها، مدیریت ترافیک و حملونقل، ارتقاء کیفیت زندگی درون شهری، ایجاد فضاهای عمومی و… همگی جزئی از شهرسازی میباشند.
اخبار شهر و شهرسازی همیشه مورد توجه شهروندان میباشد و افراد زیادی علاقهمند به اطلاع از آخرین تحولات و اتفاقات شهر، آینده شهرسازی و موارد دیگر هستند.
مسکن (Housing) اشاره به محل سکونت و زندگی افراد دارد. داشتن مسکن از نیازهای اساسی افراد است. افراد زیادی به دنبال تأمین مسکن و خرید و فروش خانه هستند. لذا، تعداد زیادی اخبار مسکن و خانه، تغییر و تحولات حوزه مسکن، نوسانات قیمت مسکن و آینده بازار مسکن را دنبال میکنند. وضعیت خوب حوزه مسکن میتواند اقتصاد جهانی و ایران را پویا نماید.
در خصوص عمران باید گفت که عمران، مجموعهای از فعالیتها به منظور ساختوساز و توسعه زیرساختها و… را شامل میشود. پروژههای عمرانی میتواند شامل ساختوساز ساختمانها، جادهها، پلها، سدها، کانالها و… باشد. حوزه عمران از بابت توسعه صنعتی، تجاری و خدماتی، بهبود کیفیت زندگی افراد، تقویت زیرساختها و… دارای اهمیت میباشد و میتواند بر رشد اقتصاد ایران و اقتصاد جهانی تاثیرگذار باشد. اخبار حوزه عمران پیگیر کنندگان خاص خود را دارد.
در ذیل، برخی از تاثیرات حوزه شهر، مسکن و عمران بر توسعه اقتصادی ایران و دنیا بیان میگردد:
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
کاملاً درست است. بازدهی واقعی خریدار با قیمت تابلوی بازار مشخص نمیشود؛ باید دید نقره با چه قیمتی خریداری ....
شفیعی
برای کسی که نقره فیزیکی میخره، نقدشوندگی شاید حتی از پیشبینی قیمت هم مهمتر باشه. ممکنه روی کاغذ قیمت ن ....
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
این نکته مهمی است. هنگام مقایسه مراکز درمانی بهتر است علاوه بر قیمت، امکانات بیمارستان، تیم جراحی، تجهیزا ....
اکبری
صرفاً گرانتر بودن بیمارستان به معنی مناسبتر بودنش برای هر بیمار نیست. برای من مهمتره که بیمارستان امکا ....
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
این تفکیک مهم است. اشتراک فنی میتواند دسترسی به بخشی از قطعات مصرفی را سادهتر کند، اما قطعات بدنه، تجهی ....
خرمی
چیزی که جای خالیش رو در این مقایسه حس کردم، هزینه نگهداری و دسترسی به قطعاته. برای دو خودرویی که هر دو ا ....
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
بله، این یکی از مهمترین بندهای قرارداد است. خریدار باید دقیقاً بداند وزن طلا، قیمت مبنا و تعهد فروشنده د ....
علیرضا حسینی
برای من مهمترین بخش خرید قسطی این است که وزن طلا از همان ابتدا قطعی میشود یا نه. اگر هر ماه مبلغ قسط را ....
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
بله، بررسی جنس، بافت و وضعیت رنگ فرش باید قبل از انتخاب روش شستشو انجام شود. مخصوصاً در فرشهای دستباف و ....
فاطمه طاهری
برای فرشهای دستباف به نظرم مهمترین مرحله حتی قبل از شستشو، تشخیص درست جنس و ثبات رنگه. اگر رنگدهی داشت ....
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
کاملاً درست است. حدنصابها را باید بر اساس مقررات مربوط به همان سال بررسی کرد و اطلاعات سالهای قبل را بد ....
سپیده مسعودی
برای شرکتها مهمترین بخش همین حدنصاب درآمد و دارایی است، ولی چون این اعداد ممکن است در بخشنامهها و سال ....
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
این تفکیک اهمیت زیادی دارد. بازدهی قیمت سهام بهتنهایی نشان نمیدهد که تمام رشد از افزایش سودآوری شرکت آم ....
محمودی
یک سؤال درباره اعداد بازدهی دارم؛ وقتی سهمی در یک سال نزدیک ۵۰۰ درصد رشد کرده، آیا بهتر نیست بررسی شود ای ....
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
بله، این تفکیک کاملاً مهم است. در مورد گروه Natural Bitumen با HS Code 271490، طبق توضیح متن امکان صادرات ....
جعفری
یه نکتهای که برای صادرکننده مهمه اینه که «امکان استفاده از آپرین» الزاماً به معنی انجام تمام تشریفات صاد ....
مهران محمدپور سرای (کارشناس ارشد روابط عمومی سلامت)
دقیقاً. این آمار قرار نیست بگه موفقیت غیرممکنه؛ بیشتر نشون میده معاملهگری خرد بدون مزیت مشخص و مدیریت ر ....
توکلی
عدد ۷۴ تا ۸۹ درصد واقعاً بخش مهم ماجراست، چون خیلیها قبل از ورود فقط درباره استراتژی و نقطه ورود مطالعه ....