ثبت اطلاعات دقیق کشاورزان در یک سامانه
دبیر نظارت بر اجرای الگوی کشت ملی گفت: سامانه «مزرعه من» با هدف ثبت اطلاعات دقیق از کشاورزان و فعالیتهای آنان و اتصال حمایتهای قیمتی و غیرقیمتی به الگوی کشت طراحی شده و به زودی اجرایی میشود.
وی با اشاره به این که برنامهریزی برای تدوین الگوی کشت پس از چند دهه بیتوجهی با کمک مجلس شورای اسلامی در بودجه سال 1401 مد نظر قرار گرفت و آغاز شد، این اقدام را گامی مهم در جهت بهبود وضعیت پایدار کشاورزی کشور توصیف کرد.
مدیرکل دفتر امور اقتصادی سازمان تات به پشتوانه علمی محققان توانمند سازمان، موسسههای تحقیقاتی و دانشگاهها در تدوین و اجرای الگوی کشت اشاره کرد و گفت: وزارت جهاد کشاورزی در حال حاضر در سومین سال اجرای این برنامه قرار دارد و مسوولیت نظارت بر اجرای آن بر عهده سازمان تات دارد.
وی در خصوص اختلاف آماری بین میزانهای 25، 90 و 82 درصد توضیح داد و افزود: 25 درصد، هدف بلندمدت برنامه الگوی کشت براساس سند امنیت غذایی است که قرار است به آن دست پیدا کنیم. در مقابل، 82 درصد میزان تحقق الگوی کشت در سال زراعی 1401-1402 است که طبق گزارش نظارتی ما به دست آمده و در سامانه وزارت جهاد کشاورزی ثبت شده است.
نیکویی همچنین در خصوص آمار 90 درصد، تحقق اجرای الگوی کشت طبق اعلام نظر معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی آن را مربوط به وضعیت موجود و سطح زیر کشت محصولات اصلی بر اساس الگوی سنتی کشت دانست.
وی در ادامه به آمار اجرای این الگو پرداخت و اعلام کرد: بر اساس گزارشها، میانگین اجرای الگوی کشت در کشور به میانگین 82 درصد رسیده است.
مدیرکل دفتر امور اقتصادی سازمان تات توضیح داد: در حالی که برخی استانها دارای درصدهای بالاتر یا پایینتر از این مقدار هستند، در حوزههایی مانند گندم، به خودکفایی نزدیک شده و تحقق 100 درصدی را تجربه کردهایم. اما در برخی محصولات مانند دانههای روغنی، درصد تحقق بسیار پایینتر است.
مسوول تدوین و دبیر نظارت بر اجرای الگوی کشت ملی با بیان این که اطلاعات پایه آماری زراعت و باغبانی در حال حاضر از دقت لازم برخوردار نیستند، افزود: در طراحی الگوی کشت، ما دارای یک سامانه مدیریت الگوی کشت به نام «مزرعه من» هستیم که به دنبال اتصال هویت کشاورز، مکان تولید و فعالیتهای انجام شده است، بنابراین، برای برنامهریزی موفقیتآمیز در زمینه الگوی کشت و تدوین آمار، نیاز به یک پایگاه اطلاعات جامع از طریق سامانه مذکور داریم.
وی همچنین به دو نوع هدفگذاری تکلیف برنامه هفتم توسعه و سند امنیت غذایی که توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی ابلاغ شده است، گفت: این دو برنامه در واقع تعیین کننده افقهای کوتاهمدت و بلندمدت برای کشاورزی کشور هستند.
نیکویی در واکنش به گزارش کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی که الگوی کشت را تنها در حد یک توصیهنامه اجرایی دانسته بود، این ادعا را رد کرد و افزود: اجرای برنامهای همچون الگوی کشت نیازمند فراهمسازی زیرساختها و الزامات اساسی است و تا زمانی که این الزامات بهطور کامل فراهم نشود، دستیابی به اهداف بلندمدت با چالش مواجه خواهد بود.
وی با اشاره به اهمیت دقت در آمار و اطلاعات کشاورزی بیان کرد: اطلاعات ثبت شده در بخش کشاورزی همچنان کافی نیست و ما نیاز داریم به سمت سیستمهای دقیقتر برویم، اما نمیتوانیم منتظر تکمیل کامل اطلاعات بمانیم و برنامهریزیهای لازم را انجام ندهیم. بسیاری از اصلاحات به مرور زمان و در حین اجرا رخ میدهد.
مدیرکل دفتر امور اقتصادی سازمان تات همچنین به انتقاداتی که در خصوص استفاده از دادههای اقلیمی سال گذشته برای برنامهریزی الگوی کشت مطرح شده بود، پاسخ داد و اظهار داشت: اطلاعات اقلیمی ما مبتنی بر دادههای بلندمدت است و برنامهریزی الگوی کشت تنها بر اساس اطلاعات یک سال گذشته انجام نمیشود.
وی در پایان با اشاره به تلاشهای وزارت جهاد کشاورزی برای بهبود وضعیت موجود، تصریح کرد: با وجود چالشهای آماری و اطلاعاتی، برنامهریزیهای لازم انجام شده و گامهای مثبتی برای اجرای الگوی کشت برداشتهایم. امیدواریم با تکمیل سامانههای اطلاعاتی و اجرایی، بتوانیم به اهداف تعیینشده در برنامه هفتم پیشرفت و سند دانش بنیان امنیت غذایی دست پیدا کنیم.




برنامهریزی و اقداماتی که برای ارتقای امنیت غذایی کشور انجام شده واقعاً ستودنی است. امیدوارم شاهد تغییرات مثبت بیشتری باشیم.
ممنون از نظرتون، کاملاً موافقم. با تلاشهای مستمر در راستای بهبود الگوی کشت، بهطور حتم شاهد پیشرفتهای چشمگیری خواهیم بود.
به نظر میرسد که با اجرای الگوی کشت، کشور میتواند به خودکفایی در بسیاری از محصولات کشاورزی برسد. ولی آیا این سامانه قادر است تمامی نیازهای اطلاعاتی کشاورزان را پوشش دهد؟
سوال بسیار خوبی مطرح کردید! سامانه “مزرعه من” به عنوان یک ابزار جامع اطلاعاتی در نظر گرفته شده که اتصال هویت کشاورز، مکان تولید و فعالیتهای او را به هم پیوند میدهد، اما توسعه بیشتر و دقیقتر آن میتواند در آینده نیازهای بیشتری را برطرف کند.
آیا این برنامهها فقط به محصولات خاصی محدود میشود یا تمامی محصولات کشاورزی را شامل میشود؟
این برنامه بر روی الگوی کشت در تمامی بخشهای کشاورزی تمرکز دارد، اما در حال حاضر برخی محصولات مانند گندم بیشترین اولویت را دارند.
بسیار خوب که در زمینه کشاورزی و امنیت غذایی برنامهریزیهای دقیقی در حال اجراست. امیدوارم روز به روز شاهد بهبود بیشتر وضعیت کشاورزان باشیم.
کاملاً موافقم. با پیادهسازی دقیقتر این برنامهها و بهبود زیرساختها، میتوان به رشد پایدار کشاورزی امیدوار بود.
آمارهایی که در این گزارش آمده جالب است. مخصوصاً تفاوت در درصد تحقق الگوی کشت در محصولات مختلف نشاندهنده چالشهای متعدد است.
بله، تفاوت در درصدهای مختلف نشان میدهد که برخی محصولات به توجه و برنامهریزی بیشتری نیاز دارند، اما با پیگیری دقیقتر میتوان به اهداف بلندمدت رسید.
آیا برای کشاورزان کوچک و در مقیاس پایین هم این الگوی کشت کاربرد خواهد داشت؟
بله، یکی از اهداف اصلی برنامه الگوی کشت ملی این است که به کشاورزان کوچک و در مقیاس پایین نیز کمک کند تا تولیدات خود را با شرایط جغرافیایی و اقلیمی منطقهشان سازگار کنند. با اجرای سامانه “مزرعه من”، کشاورزان کوچک میتوانند اطلاعات دقیقتری از فعالیتهای خود داشته باشند و حمایتهای قیمتی و غیرقیمتی در راستای بهبود بهرهوری و امنیت غذایی به آنها تعلق گیرد. این سامانه در واقع به کمک کشاورزان میآید تا تصمیمات بهتری برای کشت محصولات مناسب با شرایط خاص خود بگیرند، که در نتیجه نه تنها به بهبود وضعیت اقتصادی آنها کمک میکند، بلکه به پایدار شدن کشاورزی در مقیاسهای کوچک نیز کمک میکند.
به نظر میرسد که این برنامه صرفاً روی کشت محصولات اصلی تمرکز دارد. آیا محصولات کشاورزی کوچکتر مانند سبزیجات نیز شامل این طرح میشوند؟
سوالی بسیار مهم و قابل توجه است. در واقع، برنامه الگوی کشت ملی تنها محدود به محصولات اصلی مانند گندم و جو نمیشود و شامل تمام محصولات کشاورزی میشود، از جمله سبزیجات و محصولات کشاورزی کوچکتر. هدف اصلی این برنامه این است که کشاورزی در کشور به سمت تنوع بیشتر و بهینهسازی کشت حرکت کند. بنابراین، برای کشاورزان که به کشت سبزیجات و سایر محصولات کوچکتر مشغول هستند، این الگو نیز میتواند به عنوان راهی برای برنامهریزی بهینه و استفاده بهینه از منابع مورد نیاز آنها در نظر گرفته شود.
با این حال، ممکن است در برخی مناطق به دلیل محدودیتهای اقلیمی و منابع طبیعی، تمرکز بیشتر بر روی محصولات خاصی باشد که به نیازهای آن منطقه بیشترین پاسخگویی را داشته باشند. به این ترتیب، در طرح الگوی کشت ملی، برنامهها و اقدامات باید متناسب با نوع محصولات و شرایط منطقهای تنظیم شوند.
آیا این برنامه فقط در شهرهای بزرگ پیادهسازی میشود یا کشاورزان در مناطق روستایی نیز میتوانند از آن بهرهمند شوند؟
این برنامه با هدف ارتقای کشاورزی در تمام نقاط کشور، از جمله مناطق روستایی و شهرهای کوچک، طراحی شده است. یکی از ویژگیهای کلیدی این برنامه، توجه به شرایط مختلف کشاورزان در سراسر کشور است. بنابراین، کشاورزان در مناطق روستایی نیز میتوانند از مزایای این الگوی کشت بهرهمند شوند.
با توجه به زیرساختهای مورد نیاز برای اجرای این برنامه مانند سامانه “مزرعه من” برای ثبت اطلاعات کشاورزان و هماهنگی میان تولیدات و حمایتهای مختلف، تلاش شده است تا دسترسی به این امکانات برای کشاورزان در مناطق دورافتاده و روستایی نیز فراهم شود. همچنین، وزارت جهاد کشاورزی برای حمایت از کشاورزان در این مناطق به صورت ویژه برنامههایی نظیر آموزش، مشاوره و تسهیلات مالی در نظر گرفته است تا آنها نیز بتوانند از این الگو برای بهبود بهرهوری و افزایش درآمد خود استفاده کنند.
در نهایت، اجرای این برنامه نیازمند همکاری نزدیک میان دولت، کشاورزان و نهادهای محلی است تا اطمینان حاصل شود که تمام کشاورزان، چه در شهرها و چه در روستاها، از این طرح بهرهمند شوند و کشاورزی کشور به طور یکپارچه به سمت بهبود پایدار حرکت کند.
به نظر میرسد که با اجرای این برنامه، ایران میتواند به یک الگوی موفق کشاورزی در منطقه تبدیل شود
بله، این برنامه به طور قطع پتانسیل آن را دارد که ایران را به یک الگوی موفق کشاورزی در منطقه تبدیل کند. اجرای الگوی کشت ملی و برنامههای حمایتی مرتبط با آن، گامی مهم در راستای بهبود بهرهوری کشاورزی و تضمین امنیت غذایی کشور است. با توجه به شرایط اقلیمی و منابع طبیعی منحصر به فرد ایران، این برنامه میتواند به بهبود مدیریت منابع آب، خاک و انرژی کمک کند و کشاورزی کشور را به سمت پایداری سوق دهد.
یکی از نقاط قوت این برنامه، رویکرد جامع آن است که شامل توسعه سامانههای اطلاعاتی، آموزش کشاورزان، حمایتهای مالی و فنی، و همچنین استفاده از فناوریهای نوین در کشاورزی است. همچنین، توجه به کشت محصولات استراتژیک و بهرهبرداری بهینه از زمینها و منابع آبی کشور میتواند به ایران کمک کند تا نه تنها نیازهای داخلی خود را تامین کند، بلکه در آینده به یک صادرکننده پیشرو در محصولات کشاورزی تبدیل شود.
این برنامه، در صورت اجرای صحیح و به موقع، میتواند ایران را به یک الگوی موفق کشاورزی در خاورمیانه و حتی سایر نقاط جهان تبدیل کند. البته موفقیت این طرح به همکاری همهجانبه دولت، کشاورزان، دانشگاهها و نهادهای تحقیقاتی نیاز دارد تا ضمن رفع چالشهای موجود، به اهداف بلندمدت آن دست پیدا کنیم.
آمارهایی که در این گزارش آمده جالب است. مخصوصاً تفاوت در درصد تحقق الگوی کشت در محصولات مختلف نشاندهنده چالشهای متعدد است.
بله، تفاوت در درصدهای مختلف نشان میدهد که برخی محصولات به توجه و برنامهریزی بیشتری نیاز دارند، اما با پیگیری دقیقتر میتوان به اهداف بلندمدت رسید.