تنوعبخشی سبد سرمایهگذاری در اقتصاد تورمی
اما آیا کنار هم گذاشتن این سه دارایی واقعاً یعنی تنوع؟ آیا سبدی که از سه بازار مختلف تشکیل شده، در برابر شوکهای اقتصادی مقاومتر است؟
اینجاست که مفهوم تنوع بخشی سبد سرمایه گذاری اهمیت پیدا میکند. تنوع واقعی به تعداد داراییهای سبد ربطی ندارد و به این بستگی دارد که این داراییها در برابر یک اتفاق مشترک، چه واکنشی نشان میدهند.
در ادامه، با معیار سنجش تنوع واقعی و نقش داراییهای جهانی در سبد سرمایهگذاری آشنا میشوید.
چرا طلا و دلار و بورس با هم تنوع نمیسازند؟
تنوعبخشی سبد سرمایهگذاری وقتی معنا پیدا میکند که داراییهای سبد در شرایط یکسان رفتار متفاوتی نشان بدهند. اگر همهی داراییها همزمان بالا بروند و همزمان پایین بیایند، سبد شما در عمل یک دارایی است که فقط در چند قالب مختلف نگهداری میشود.
طلا و دلار و بورس تهران دقیقاً در همین وضعیت قرار دارند. قیمت سکه و طلای داخلی تابع نرخ ارز است. ارزش بخش بزرگی از شرکتهای بورسی هم به نرخ ارز و قیمتهای جهانی کالاها گره خورده، چون شرکتهای صادراتمحور وزن سنگینی در شاخص دارند. نتیجه این میشود که یک عامل مشترک، یعنی نرخ ارز و شرایط اقتصاد داخلی، هر سه بازار را همزمان به حرکت درمیآورد.
به همین دلیل، چیدن این سه دارایی کنار هم بیشتر توهم تنوع میسازد تا تنوع واقعی. احساس میکنید ریسک خود را پخش کردهاید، در حالی که هر سه بخش سبد شما به یک منبع ریسک واحد وابسته است.
تنوعبخشی واقعی سبد سرمایهگذاری چیست؟
تنوع واقعی یعنی داشتن داراییهایی که منبع ریسکشان با هم فرق دارد. معیار درست، تعداد داراییها نیست و تعداد عوامل مستقلی است که بر آن داراییها اثر میگذارند.
زمانی که یک شوک ارزی رخ میدهد، سبدی که همهی اجزایش به نرخ ارز وابسته است یک واکنش واحد نشان میدهد. اما سبدی که بخشی از آن به عوامل بیرون از اقتصاد داخلی وابسته است، این شوک را بهطور کامل جذب نمیکند. همین تفاوت است که در بلندمدت نوسان کل سبد را کاهش میدهد.
پس پرسش درست این نیست که چند نوع دارایی دارید. پرسش درست این است که این داراییها به چند اقتصاد و چند محرک مستقل وصلاند.
داراییهای جهانی با چه محرکهایی حرکت میکنند؟
دستهای از داراییها هستند که قیمتشان در بازارهای بینالمللی تعیین میشود و به رویدادهای اقتصاد ایران واکنشی نشان نمیدهند. اونس جهانی طلا، جفتارزهای اصلی مانند یورو به دلار، شاخصهای سهام آمریکا و نفت خام در همین دسته قرار میگیرند.
محرکهای این بازارها متفاوت است. سیاست نرخ بهرهی فدرال رزرو و بانک مرکزی اروپا، شاخص دلار، دادههای تورم و اشتغال کشورهای بزرگ و تصمیمهای اوپک، عواملی هستند که این قیمتها را جابهجا میکنند. هیچکدام از این عوامل با نرخ ارز داخلی یا وضعیت بازار سرمایهی ایران رابطهی مستقیم ندارند.
همین استقلال است که آنها را برای تنوعبخشی سبد سرمایهگذاری مفید میکند. البته این به معنای بازدهی بهتر نیست و به معنای همجهت نبودن با بقیهی سبد است، که هدف اصلی تنوعبخشی هم همین است.
دسترسی به بازارهای جهانی چگونه ممکن است؟
معامله در بازارهای جهانی از طریق یک کارگزار بینالمللی انجام میشود که نقش واسط میان سرمایهگذار و بازار را بر عهده دارد. سفارش خود را روی پلتفرم معاملاتی کارگزار ثبت میکنید و همانجا قیمتهای لحظهای بازار جهانی را میبینید. آنچه این دسترسی را ممکن میکند داشتن یک حساب معاملاتی است که مسیر افتتاح حساب واقعی معمولاً با ثبتنام در سایت کارگزار شروع میشود و پس از احراز هویت و واریز اولیه، حساب برای سرمایهگذاری در بازار جهانی فعال میشود.
انتخاب کارگزار در این میان اهمیت زیادی دارد. شرایط اجرای سفارش، هزینهی هر معامله و روند برداشت وجه همه به همین انتخاب بستگی دارند و تفاوت میان کارگزاران در این سه مورد کم نیست.
ریسکهایی که باید در نظر بگیرید
افزودن دارایی جهانی به سبد، ریسک را حذف نمیکند و نوع آن را عوض میکند. از ریسک وابستگی به یک اقتصاد فاصله میگیرید، اما در عوض با ریسکهای تازهای روبهرو میشوید که پیش از ورود باید آنها را بشناسید.
نخستین مورد اهرم است. در بازارهای جهانی امکان معامله با حجمی بزرگتر از موجودی حساب وجود دارد و این ابزار به همان اندازه که سود احتمالی را بزرگ میکند، زیان را هم بزرگ میکند. استفادهی بیبرنامه از اهرم، سریعترین راه از دست دادن سرمایه در این بازارها است.
مورد دوم مدیریت سرمایه است. تعیین حد ضرر پیش از ورود به معامله و محدود کردن درصد ریسک در هر موقعیت، قواعدی هستند که فاصلهی میان یک سرمایهگذاری حسابشده و یک قمار را میسازند. نکتهی سوم به دانش برمیگردد. این بازارها منطق و ساعات کاری خودشان را دارند و ورود بدون آشنایی با آنها، همان اشتباهی است که در بازار داخلی هم تکرار شده است.
تنوعبخشی در نهایت یک تصمیم ساختاری است و نه یک تضمین. آنچه نتیجه را تعیین میکند، شناخت شما از منبع ریسک هر دارایی و پایبندی به سهمی است که برای هر بخش سبد تعریف کردهاید.
ولی اینکه بگیم طلا، دلار و بورس هیچ تنوعی ایجاد نمیکنن شاید کمی اغراقآمیز باشه. همبستگی این بازارها همیشه ثابت نیست و در بعضی دورهها رفتار متفاوتی دارن.
نکته درستی است. منظور از این مقایسه، نفی کامل تفاوت رفتاری این داراییها نیست؛ مسئله این است که در اقتصاد ایران بخش قابلتوجهی از ریسک آنها به عوامل مشترکی مثل نرخ ارز و تورم داخلی مربوط میشود.