منطقه آزاد جدید در تهران / مسیر خودروهای لوکس بسته می‌شود

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از مهر، با آغاز رسمی پلاک‌گذاری خودروهای وارداتی حمل‌ونقل عمومی در منطقه آزاد تجاری شهر فرودگاهی امام خمینی(ره)، یکی از مطالبات مهم فعالان اقتصادی، سرمایه‌گذاران و بهره‌برداران این منطقه وارد مرحله اجرایی شد؛ اقدامی که بسیاری از کارشناسان آن را نقطه عطفی در روند تکمیل زیرساخت‌های منطقه آزاد شهر فرودگاهی و گامی مؤثر در مسیر تبدیل این مجموعه به یک هاب بین‌المللی تجارت، لجستیک و خدمات می‌دانند.

منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) به عنوان تنها منطقه آزاد مستقر در مجاورت پایتخت، طی سال‌های اخیر تلاش کرده است، جایگاهی فراتر از یک مجموعه صرفاً فرودگاهی به دست آورد، موقعیت راهبردی این منطقه در اتصال شبکه‌های حمل‌ونقل هوایی، جاده‌ای و ریلی کشور باعث شده بسیاری از برنامه‌ریزان اقتصادی از آن به عنوان یکی از مهم‌ترین پیشران‌های توسعه تجارت خارجی و ترانزیت کشور یاد کنند.

منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی به دنبال تبدیل شدن به یکی از قطب‌های تجارت و فناوری کشور است

با این حال، تحقق این اهداف بدون برخورداری از زیرساخت‌های مدرن حمل‌ونقل و خدمات پشتیبانی امکان‌پذیر نبود؛ موضوعی که اکنون با اجرای طرح پلاک‌گذاری خودروهای وارداتی، وارد مرحله جدیدی شده است.

کارشناسان معتقدند، هر منطقه آزاد موفق در جهان پیش از هر چیز نیازمند زیرساخت‌های کارآمد برای جابه‌جایی مسافر، کالا و ارائه خدمات است. در چنین شرایطی، ورود خودروهای جدید و امکان بهره‌برداری قانونی از آن‌ها در محدوده منطقه آزاد می‌تواند کیفیت خدمات حمل‌ونقل عمومی را به شکل محسوسی افزایش دهد. فرودگاه امام خمینی(ره) سالانه میزبان میلیون‌ها مسافر داخلی و خارجی است و نخستین تصویر بسیاری از گردشگران، بازرگانان و سرمایه‌گذاران از ایران در همین مجموعه شکل می‌گیرد. به همین دلیل ارتقای ناوگان حمل‌ونقل عمومی و خدمات فرودگاهی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

مدیرعامل شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به آثار این تصمیم می‌گوید: این منطقه با تکیه بر مزیت‌های لجستیکی و سرمایه‌گذاری، به دنبال تبدیل شدن به یکی از قطب‌های تجارت و فناوری کشور است و محدوده مجاز تردد خودروهای دارای این پلاک سراسر استان تهران است.

به اعتقاد رامین کاشف آذر، موقعیت جغرافیایی، دسترسی به بازار مصرف گسترده و همجواری با بخش مهمی از صنایع کشور، زمینه جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید را فراهم کرده است.

به گفته وی، ده‌ها بسته سرمایه‌گذاری در حوزه‌های لجستیک، اقتصاد دیجیتال، فناوری‌های نوین و تجارت آماده واگذاری به بخش خصوصی شده و برخی مشوق‌های قانونی نیز برای فعالان اقتصادی در نظر گرفته شده است.

تهران مسیر واردات خودرو را تغییر داد؛ «اتوبوس به‌جای خودروی لوکس» از منطقه آزاد امام وارد می‌شود

یکی دیگر از مزایای مهم این طرح، تسهیل فرآیند جذب سرمایه‌گذاری است، تجربه مناطق آزاد موفق در کشورهای مختلف نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران پیش از هر چیز به کیفیت زیرساخت‌ها توجه می‌کنند، دسترسی به ناوگان مناسب حمل‌ونقل، خدمات لجستیکی سریع و امکان جابه‌جایی روان کالا و مسافر از جمله شاخص‌هایی است که در تصمیم‌گیری فعالان اقتصادی نقش تعیین‌کننده دارد. از این منظر، پلاک‌گذاری خودروهای وارداتی می‌تواند بخشی از موانع موجود بر سر راه سرمایه‌گذاری در منطقه آزاد شهر فرودگاهی را برطرف کند.

با این حال، کارشناسان معتقدند موفقیت این طرح در گرو اجرای دقیق و نظارت مستمر خواهد بود. تجربه برخی مناطق آزاد نشان داده است که در صورت نبود نظارت کافی، امکان انحراف از اهداف اولیه وجود دارد. از این رو، بهره‌گیری از سامانه‌های هوشمند کنترل تردد، ثبت اطلاعات خودروها و شفافیت در فرآیند شماره‌گذاری از جمله الزامات موفقیت این طرح به شمار می‌رود.

استاندار تهران نیز به خبرنگار مهر گفت: دولت تصمیم گرفته از ظرفیت منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی استفاده کند.

تصمیمی که به گفته او واردات خودروهای شخصی و لوکس را از این مسیر منتفی کرده و اولویت را به تأمین اتوبوس، مینی‌بوس، تاکسی، ون و تجهیزات ریلی داده است.

محمدصادق معتمدیان تأکید کرده هدف این طرح آن است که منافع منطقه آزاد به جای گروه‌های محدود، به شهروندان و شبکه حمل‌ونقل عمومی برسد.

منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) براساس قانون برنامه پنجم توسعه و ماده ۱۶۶ شکل گرفت

استاندار تهران، از آغاز رویکردی جدید در بهره‌گیری از ظرفیت‌های منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) خبر داده و گفته است، که این منطقه قرار نیست به محلی برای ورود خودروهای شخصی و لوکس تبدیل شود، بلکه مأموریت اصلی آن کمک به نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی استان تهران خواهد بود.

به گفته او، شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) یکی از ۱۴ منطقه آزاد تجاری کشور است که براساس قانون برنامه پنجم توسعه و ماده ۱۶۶، با ترکیبی از فرودگاه بین‌المللی، منطقه ویژه اقتصادی و منطقه آزاد تجاری شکل گرفته است.

معتمدیان می‌گوید: زیرساخت‌های فاز نخست این مجموعه در سال ۱۳۹۸ به بهره‌برداری رسید و در دولت چهاردهم نیز توسعه فعالیت‌های اقتصادی و تجاری آن با حمایت دولت و وزارت راه و شهرسازی شتاب بیشتری گرفته است.

استاندار تهران هدف از این سیاست را تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تأمین کالاهای اساسی و فراهم کردن بستر مناسب برای جذب سرمایه‌گذاری و استقرار واحدهای تولیدی عنوان کرده است.

او معتقد است: توسعه این منطقه می‌تواند به افزایش ظرفیت صادراتی کشور کمک کند و امکان دسترسی تولیدکنندگان به بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی را فراهم سازد.

در این طرح هیچ جایگاهی برای واردات خودروهای شخصی یا لوکس در نظر گرفته نشده

معتمدیان با اشاره به برنامه دولت برای استفاده از ظرفیت منطقه آزاد شهر فرودگاهی در حوزه حمل‌ونقل عمومی، گفت: مطالعات این طرح با همکاری استانداری تهران، مدیریت شهر فرودگاهی، فراجا و پلیس راهور انجام شده و پس از ارائه به رئیس‌جمهور، مجوزهای لازم برای اجرای آن صادر شده است.

بر اساس توضیحات استاندار تهران، امکان واردات انواع تجهیزات و خودروهای مورد نیاز حمل‌ونقل عمومی از جمله اتوبوس، مینی‌بوس، تاکسی، ون و همچنین تجهیزات ریلی مرتبط با مترو و قطار از طریق این منطقه فراهم شده است.

او تأکید کرده که در این طرح هیچ جایگاهی برای واردات خودروهای شخصی یا لوکس در نظر گرفته نشده و تمامی ظرفیت موجود در خدمت نوسازی ناوگان عمومی قرار خواهد گرفت.

به گفته معتمدیان، سه معیار اصلی در انتخاب خودروهای وارداتی مدنظر قرار گرفته است؛ قیمت مناسب، ایمنی بالا و آلایندگی پایین.

او گفته است دولت به دنبال آن است که خودروهایی با کیفیت مطلوب و هزینه قابل قبول وارد شبکه حمل‌ونقل عمومی شوند تا هم کیفیت خدمات افزایش یابد و هم آثار زیست‌محیطی ناشی از ناوگان فرسوده کاهش پیدا کند.

رئیس‌جمهور اصرار داشت که مزایای منطقه آزاد در اختیار گروه‌های خاص قرار نگیرد

استاندار تهران در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت توزیع عادلانه منافع منطقه آزاد تأکید کرده و گفته است: رئیس‌جمهور نیز بر این موضوع اصرار داشته که مزایای حاصل از فعالیت این منطقه در اختیار گروه‌های خاص قرار نگیرد.

به گفته او، به همین دلیل تصمیم گرفته شده اولویت کامل به ناوگان عمومی داده شود تا شهروندان به طور مستقیم از نتایج این سیاست بهره‌مند شوند.

او همچنین از صدور مجوز تردد خودروهای واردشده از منطقه آزاد در سراسر استان تهران خبر داده است.

معتمدیان می‌گوید این تصمیم با همکاری شورای تأمین استان و براساس ضوابط پلیس اتخاذ شده تا ناوگان جدید بدون محدودیت‌های معمول مناطق آزاد بتواند در خدمت شبکه حمل‌ونقل عمومی شهرها و شهرستان‌های استان قرار گیرد.

به گفته استاندار تهران، بخشی از خودروهای واردشده در اختیار شهرداری‌ها قرار خواهد گرفت و بخش دیگری نیز از طریق وزارت کشور و سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها به شبکه حمل‌ونقل عمومی تزریق می‌شود.

الگوی متفاوت برای منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره)

او این اقدام را بخشی از برنامه دولت برای نوسازی ناوگان فرسوده و ارتقای کیفیت خدمات شهری دانسته است.

اظهارات معتمدیان در حالی مطرح می‌شود که موضوع واردات خودرو از مناطق آزاد همواره با بحث‌هایی درباره خودروهای لوکس و استفاده‌های شخصی همراه بوده است، با این حال، استاندار تهران تأکید دارد که الگوی تعریف‌شده برای منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) متفاوت است و تمامی ظرفیت ایجادشده در این منطقه به سمت توسعه حمل‌ونقل عمومی و ارائه خدمات گسترده‌تر به شهروندان هدایت خواهد شد؛ رویکردی که به گفته او می‌تواند هم به بهبود کیفیت جابه‌جایی در استان تهران کمک کند و هم منافع اقتصادی منطقه آزاد را به شکل ملموس‌تری در زندگی روزمره مردم نمایان سازد.

برخی صاحب‌نظران همچنین تأکید دارند که هدف اصلی از اجرای این طرح باید توسعه خدمات حمل‌ونقل و ارتقای کارایی اقتصادی منطقه باشد، نه صرفاً واردات خودرو. به اعتقاد آنان، ارزش واقعی این اقدام زمانی آشکار خواهد شد که ورود خودروهای جدید به افزایش بهره‌وری، رونق فعالیت‌های اقتصادی و بهبود تجربه سرمایه‌گذاران و مسافران منجر شود.

نکته مهم دیگر آن است که اجرای این طرح می‌تواند به نوسازی تدریجی ناوگان حمل‌ونقل مستقر در منطقه آزاد کمک کند. فرسودگی بخشی از ناوگان خدماتی در سال‌های گذشته موجب افزایش هزینه‌های نگهداری و کاهش کیفیت خدمات شده بود. ورود خودروهای جدید نه‌تنها هزینه‌های عملیاتی را کاهش می‌دهد، بلکه امکان ارائه خدمات ایمن‌تر، سریع‌تر و استانداردتر را نیز فراهم می‌کند.

در مجموع، آغاز پلاک‌گذاری خودروهای وارداتی حمل‌ونقل عمومی در منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) را می‌توان اقدامی فراتر از یک تصمیم اجرایی دانست؛ اقدامی که در صورت تداوم سیاست‌های توسعه‌محور و نظارت دقیق، می‌تواند به تقویت جایگاه این منطقه در اقتصاد ملی و تجارت بین‌المللی منجر شود. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) در آستانه ورود به مرحله‌ای جدید از فعالیت‌های اقتصادی قرار گرفته و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای تحقق این چشم‌انداز خواهد بود. از این منظر، پلاک‌گذاری خودروهای وارداتی را باید گامی در مسیر تکمیل پازل توسعه منطقه آزاد و افزایش رقابت‌پذیری آن در سطح ملی و منطقه‌ای ارزیابی کرد؛ گامی که اگر با برنامه‌ریزی دقیق و نگاه بلندمدت همراه شود، می‌تواند آثار مثبت آن را در حوزه‌های حمل‌ونقل، تجارت، سرمایه‌گذاری و اشتغال طی سال‌های آینده نمایان سازد.