پیش بینی برداشت ۱۳۰ هزارتن زیتون از باغات کشور؛ نسخه وزارت جهاد برای حفظ تولید چیست؟

یاسمن بلوردی؛ گروه کشاورزی: بر اساس تازه‌ترین ارزیابی‌های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، بازار جهانی زیتون و روغن زیتون پس از افت تولید ناشی از خشکسالی، در فصل ۲۰۲۴/۲۵ با بهبود عرضه مواجه شده است. به نحوی که سازمان FAO در گزارش «چشم‌انداز غذا» پیش‌ بینی کرده است تولید جهانی روغن زیتون در فصل ۲۰۲۵/۲۶ تقریباً در سطح سال قبل باقی بماند، در حالی که مصرف و تجارت جهانی همچنان روند افزایشی داشته باشد.

از سوی دیگر از منظر تولید گزارش فائو حاکی از این است که در میان تولیدکنندگان، اسپانیا همچنان جایگاه مهمی در بازار جهانی دارد و بارندگی مناسب در کشور تونس در فصل ۲۰۲۵/۲۶، احتمال تولید بیش از ۴۰۰ هزار تن روغن زیتون را ایجاد کرده است؛ سطحی که می‌ تواند تونس را به دومین تولید کننده بزرگ جهان تبدیل کند.
ایران نیز از تولید کنندگان این محصول محسوب می شود که تولید کنندکان این محصول همواره در مسیر تولید و بازار با اما و اگرهای بسیاری مواجه هستند. در این راستا خبرنگار بازار گفتگویی با جواد میرعرب رضی مجری طرح زیتون وزارت جهاد کشاورزی انجام داده است که در ادامه می خوانید.

*با توجه به شرایط تولید زیتون در کشور، امسال وضعیت تولید را نسبت به سال گذشته چطور ارزیابی می‌کنید؟
با توجه به شرایط آب و هوایی در زمستان سال گذشته و بهار امسال پیش بینی می شود حدود ۱۳۰ هزار تن میوه زیتون از باغات کل کشور برداشت گردد.

*با توجه به کاهش بارندگی و خشکسالی، برای حفظ تولید زیتون در سال‌ های کم‌ آب چه راهکارهایی را در اولویت قرار داده‌ اید؟ از نگاه شما آیا توسعه آبیاری نوین می‌ تواند به افزایش بهره‌ وری باغات کمک کند یا خیر؟
قابل ذکر است با توجه به نیاز های اکولوژیکی درخت زیتون تامین نیاز های آبی در زمان های بحرانی برای افزایش کیفیت و کمیت محصول نهایی توصیه می گردد. لذا با توجه به مقاومت درخت زیتون به شرایط کم آبی توسعه آبیاری نوین به صورت زیر سطحی نه تنها باعث افزایش بهره وری آب بلکه باعث صرفه جویی قابل توجهی در میزان آب مصرفی خواهد شد.

با توجه به اینکه میانگین عملکرد باغات زیتون کشور هنوز حدود ۲ تن در هکتار است، مهم‌ ترین برنامه وزارت جهاد برای افزایش عملکرد باغات موجود چیست؟ آیا در سال‌ های آینده تمرکز بیشتر بر اصلاح باغات و افزایش بهره‌ وری خواهد بود یا توسعه سطح زیرکشت؟
یکی از پروژه های طرح زیتون اصلاح باغات برای افزایش بهره وری و عملکرد درسطح باغ های زیتون می باشد. ولیکن با توجه به این که پروژه مذکور به عنوان پروژه ای الگویی و مشارکتی می باشد، ضروری است باغداران نسبت به انجام سهم مشارکت خود اقدام نمایند.

در صورت عملیاتی شدن این پروژه می توان عملکرد باغ های موجود و سنتی را تا ۵ تن در هکتار نیز افزایش داد.

*وزارت جهاد کشاورزی همیشه از افزایش تولید روغن زیتون و کاهش وابستگی به واردات صحبت می کند؛ اما چرا با وجود توسعه باغات، تولید روغن زیتون همچنان فاصله زیادی با نیاز داخلی کشور دارد؟ به عقیده شما مشکل اصلی کمبود میوه است یا ضعف فرآوری و روغن کشی؟

مسئله اصلی میزان تولید محصول میوه زیتون است. البته که ما هنوز به سطح پیش بینی شده در برنامه های مد نظر نرسیده ایم. در صورت تامین اعتبار به میزان سطوح برنامه های ابلاغی قطعا به موضوع خودکفایی در تولید روغن زیتون مورد نیاز و تامین بخشی از روغن خوراکی خواهیم رسید. ذکر این نکته نیز حائز اهمیت است که در چند ساله اخیر میزان تولید روغن زیتون داخلی به کفایت بوده است.

*آیا ظرفیت صنایع فرآوری و روغن‌ کشی کشور متناسب با میزان تولید زیتون توسعه پیدا کرده است؟

در حال حاضر ظرفیت واحد های فرآوری موجود بیشتر از میزان تولید محصول می باشد. لذا نیازی به توسعه واحد فرآوری جدید نمی باشد. در تلاش هستیم واحد های موجود بروز رسانی شده تا میزان کیفیت محصول نهایی افزایش یابد.

*سخن پایانی…
توصیه می کنم که آحاد جامعه در سبد غذایی خود از روغن زیتون با کیفیت تولید داخلی استفاده نمایند.

بازار جهانی روغن زیتون در مسیر رشد مصرف و تجارت
گفتنی است بر اساس تازه‌ترین آمار شورای بین‌المللی زیتون (IOC)، تولید جهانی روغن زیتون در فصل ۲۰۲۴/۲۵ با رشد ۳۸ درصدی نسبت به فصل قبل به حدود ۳.۵۷ میلیون تن رسیده است. برای فصل ۲۰۲۵/۲۶، نیز تولید جهانی حدود ۳.۴۴ میلیون تن برآورد شده که نسبت به فصل قبل حدود ۴ درصد کاهش دارد.

طبق داده های آماری ارائه شده توسط سازمان فائو مصرف جهانی روغن زیتون در فصل ۲۰۲۴/۲۵ با افزایش ۱۵.۳ درصدی به حدود ۳.۲۱۵ میلیون تن رسید و برای فصل ۲۰۲۵/۲۶ حدود ۳.۲۴۸ میلیون تن پیش‌بینی شده است

در همین حال، طبق داده های آماری ارائه شده توسط سازمان فائو مصرف جهانی روغن زیتون در فصل ۲۰۲۴/۲۵ با افزایش ۱۵.۳ درصدی به حدود ۳.۲۱۵ میلیون تن رسید و برای فصل ۲۰۲۵/۲۶ حدود ۳.۲۴۸ میلیون تن پیش‌بینی شده است. این میزان نسبت به فصل قبل حدود یک درصد افزایش نشان می‌دهد.

نکته قابل تامل اینکه این داده ها همچنین حاکی از این است که اسپانیا همچنان بزرگ‌ ترین تولیدکننده جهان است و تولید این کشور در فصل ۲۰۲۴/۲۵ حدود ۱.۴۱۹ میلیون تن برآورد شده که رشد ۶۶ درصدی داشته است.

امارها همچنین می گوید پس از اسپانیا نیز کشور ترکیه با حدود ۵۰۵ هزار تن در جایگاه دوم قرار دارد و پس از تونس با ۳۴۰ هزار تن قرار دارند. طبق آمارهای منتشر شده تولید ترکیه در این فصل ۱۳۵ درصد و تونس ۵۵ درصد افزایش را به ثبت رسانده است.

از سوی دیگر، سازمان FAO اخیرا در تازه‌ ترین گزارش خود اعلام کرده است که کاهش قیمت جهانی روغن زیتون پس از جهش‌ های ناشی از خشکسالی، به احیای مصرف کمک کرده و تجارت جهانی روغن زیتون می‌ تواند در فصل پیش‌ رو به رکورد تاریخی برسد.