اتحاد استراتژیک آب و شهروندی؛ تأکید بر بازتعریف حکمرانی آب

به گزارش اقتصادآنلاین، در راستای توسعه همکاری‌های علمی، فرهنگی و تخصصی در حوزه آب و حکمرانی شهری، یادداشت تفاهم «اتحاد استراتژیک» میان فدراسیون صنعت آب ایران و مؤسسه اخلاق و اندیشه شهروندی ایرانیان به امضا رسید.

این تفاهم‌نامه با امضای عباس آخوندی، رئیس مؤسسه اخلاق و اندیشه شهروندی ایرانیان، هوشنگ عشایری (مدیرعامل مؤسسه) و رضا حاجی‌کریم؛ رئیس فدراسیون صنعت آب ایران منعقد شده و بر گسترش همکاری‌های مشترک در حوزه حکمرانی آب مسئولیت اجتماعی، ارتقای فرهنگ شهروندی و توسعه پایدار تأکید دارد.

طرفین در این توافق بر طراحی و اجرای برنامه‌های مشترک، تبادل دانش و تجربه، برگزاری نشست‌های تخصصی و توسعه گفت‌و‌گو‌های میان‌رشته‌ای در حوزه آب و شهروندی توافق کردند؛ با هدف تقویت پیوند میان دانش فنی و ابعاد اجتماعی مسئله آب.

عباس آخوندی در این نشست با تأکید بر جایگاه بنیادین آب گفت مسئله آب در ایران صرفاً یک موضوع فنی یا اقتصادی نیست، بلکه مستقیماً با حق حیات شهروندان در ارتباط است.

او با اشاره به دوگانه موجود در سیاست‌گذاری آب افزود: در یک سطح، آب به‌عنوان حق عمومی و منبع حیات برای جامعه تعریف می‌شود، اما در سطح دیگر، زمانی که آب به‌صورت کالایی و بر اساس مترمکعب قیمت‌گذاری می‌شود، نوعی نگاه کاملاً متفاوت شکل می‌گیرد.

به گفته او، این دو نگاه متعارض—یکی حق‌محور و دیگری کالامحور—یکی از چالش‌های اساسی حکمرانی آب در کشور است و بدون حل این تعارض، سیاست‌گذاری پایدار در این حوزه امکان‌پذیر نخواهد بود.

آخوندی تأکید کرد که مسئله آب باید از سطح نگاه صرفاً اقتصادی فراتر رود و در چارچوب حکمرانی و حقوق عمومی بازتعریف شود.

او افزود تمرکز صرف بر محاسبه هزینه و قیمت‌گذاری، تصویر ناقصی از مسئله آب ارائه می‌دهد و نمی‌تواند پاسخگوی بحران‌های پیچیده منابع آب در کشور باشد.

به گفته او، هرگونه اصلاح در این حوزه نیازمند بازنگری در شیوه نگاه به آب است؛ نگاهی که هم‌زمان ابعاد اجتماعی، حقوقی و نهادی را در نظر بگیرد.

رضا حاجی‌کریم رئیس فدراسیون صنعت آب ایران، در ادامه این نشست با تأکید بر تغییر رویکرد در حکمرانی آب گفت تمرکز سنتی بر پروژه‌های عمرانی و سدسازی کافی نیست و آب باید به‌عنوان یک مسئله اجتماعی و چندبعدی دیده شود.

او افزود یکی از نیاز‌های اساسی این حوزه، تربیت «کنشگران آبی» است؛ افرادی که بتوانند مسئله آب را فراتر از نگاه صرفاً فنی درک کنند.

به گفته او، حتی در میان متخصصان و مدیران مرتبط نیز ضعف نگاه جامع وجود دارد و این مسئله می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور اثرگذار باشد.

حاجی‌کریم با اشاره به برنامه‌های مشترک آموزشی گفت هدف این دوره‌ها تربیت تعداد محدودی از افراد، اما با اثرگذاری بلندمدت در سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی حوزه آب است.

او تأکید کرد حتی آموزش سالانه تعداد محدودی کنشگر آبی می‌تواند در بلندمدت به ارتقای کیفیت حکمرانی آب و کاهش تصمیمات غیرکارشناسی کمک کند.

در بخش دیگری از این نشست، بیژن سعیدآبادی از اعضای فدراسیون آب با اشاره به نظریه‌های جدید توسعه گفت امروز تقسیم‌بندی کشور‌ها به توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته جای خود را به تحلیل‌های نهادی داده است.

او توضیح داد در این نگاه، کشور‌ها بر اساس میزان دسترسی افراد به قانون و مالکیت دسته‌بندی می‌شوند و جوامعی که این دسترسی در آنها محدود است، در مسیر متفاوتی از توسعه قرار دارند.

به گفته او، حرکت میان این دو وضعیت یک فرآیند تدریجی تاریخی است و نیازمند تغییرات نسلی و نهادی است، نه تقابل ساختاری.

اسماعیل احمدی‌پور یکی دیگر از اعضای فداراسیون آب با تأکید بر ضرورت بازتعریف ارزش آب گفت در نگاه رایج، آب صرفاً به‌عنوان یک نهاده اقتصادی دیده شده، در حالی‌که باید جایگاه تاریخی، فرهنگی و تمدنی آن نیز مورد توجه قرار گیرد.

او افزود حتی در اروپا نیز نهاد‌هایی برای بازتعریف حکمرانی آب و ارتقای آگاهی عمومی در حال فعالیت هستند.

به گفته او، تمدن ایرانی نیز در گذشته، به‌ویژه در نظام قنات‌ها، درک عمیق‌تری از ارزش آب داشته و بازگشت به این نگاه می‌تواند مقدمه‌ای برای تغییر پارادایم در حکمرانی آب باشد.