آموزش در سایه بی‌ثباتی؛ از بلاتکلیفی تا «تصمیمات دیرهنگام»

در حالی که سال تحصیلی جاری به دلیل شرایط نامشخص جنگی و نارسایی‌های آموزش مجازی، فرسایشی‌تر از همیشه سپری شد، بی ثباتی تصمیم در اعلام شیوه برگزاری امتحانات،معلمان و دانش آموزان را خسته تر از قبل کرده است.
تنها تصمیمی که از زمان اعلام تا کنون تغییر نکرده، لغو امتحانات نهایی پایه‌های ششم و نهم و همچنین ارزشیابی توصیفی دوره ابتدایی است. در مقطع ابتدایی ارزشیابی‌های تحصیلی و تربیتی دانش‌آموزان همانند سنوات گذشته انجام می‌شود، با این تفاوت که ارزشیابی پایه ششم امسال نیز مانند پنج پایه قبل به‌صورت تکوینی برگزار خواهد شد
درباره پایه‌های هفتم تا دهم، خبرهای متفاوتی منتشر شد. پس از هفته‌ها گمانه‌زنی ، سرانجام اعلام شد که امتحانات پایه‌های هفتم تا دهم به صورت «مجازی» برگزار می‌شود. بهتر نبود دست اندرکاران آموزش ؛ از همان ابتدا با بررسی جوانب امر تصمیم شفاف و قطعی اتخاذ می کردند!
در دوسه هفته اخیر ؛ بحث حضوری امتحانات؛ حذف آزمون و محاسبه نمره بر اساس عملکرد دانش آموز ؛ آزمون مجازی مطرح شد و  در آخرین خبرها با تفویض اختیار به استان ها و با مجوز شورای تامین هر استان؛ برگزاری امتحانات به شکل  حضوری یا مجازی به استان ها واگذار شد. یعنی هر استان می تواند به صورت مستقل برای برگزاری آزمون های این چند پایه تصمیم گیری کند.
این تصمیم سبب اعتراض دانش آموزان در برخی استان ها شد .برای درک وضعیت دانش‌آموزان باید به این نکته توجه کرد که نیمسال اول سال جاری تحصیلی با تعطیلات متعدد ناشی از آلودگی هوا و اعتراضات همراه بود.نیسمال دوم با تاخیر در اسفند ماه شروع شد و با شروع جنگ؛ آموزش حضوری تعطیل شد.
دانش‌ آموزان به دلیل کاستی ها و مشکلات آموزش مجازی در کنار استرس ناشی از جنگ؛  به خوبی واقف هستند که فرآیند یاددهی و یادگیری به درستی  انجام نشده است و آمادگی لازم برای امتحان حضوری ندارند. با شرایط موجود ؛احتمالا در تمام استانها ؛ امتحانات  پایه های هفتم تا دهم به صورت مجازی برگزار خواهد شد.
اما برگزاری آزمون مجازی نیز مشکلات عدیده ای به همراه دارد که به موارد زیر می توان اشاره کرد:
حفظ سلامت آزمون و جلوگیری از تقلب با چالش های بسیاری همراه خواهد بود.دشواری طراحی سوال  استاندارد  ؛خصوصا دردروس پایه که باید به صورت تشریحی باشد  و تصحیح برگه با گوشی برای معلمان مشکل خواهد بود.
قطع و ناپایداری اینترنت  دانش آموزان در حین آزمون ؛ عدم دسترسی به اینترنت پرسرعت؛ کیفیت پایین دوربین گوشی محصلان  و یا استفاده همزمام چند فرزند خانواده از یک گوشی؛ استرس و نگرانی دانش آموزان را افزون می کند.

و اما وضعیت امتحانات نهایی  پایه‌های یازدهم و دوازدهم همچنان در هاله‌ای از ابهام است. دو سال پایانی دبیرستان که به دلیل تأثیر قطعی نتایج بر کنکور، حیاتی‌ترین مقاطع تحصیلی محسوب می‌شوند، قربانیِ تعویق‌ و بلاتکلیفی امتحانات  شده‌اند. 
تعویق امتحانات، به ویژه برای دانش‌آموزان پایه یازدهم، مشکلات زیادی ایجاد می‌کند. این دانش‌آموزان که باید در تابستان برای کنکور سال بعد برنامه‌ریزی کنند، هنوز در بلاتکلیفی هستند. صحبت از احتمال برگزاری امتحانات در مردادماه، آن‌هم در شرایطی که بسیاری از مدارس در شهرهای گرمسیری فاقد زیرساخت‌های سرمایشی مناسب هستند، عملاً بی توجهی به حقوق اولیه دانش‌آموزان است. 

چگونه است که در ابتدای سال تحصیلی از معلمان طرح درس مشخص و برنامه ریزی دقیق خواسته می شود؛ امادر سطح تصمیم‌گیری‌های کلان این گونه  شاهد بی ثباتی در تصمیم هستیم ؟این تصور به ذهن می‌رسد که تصمیمات جدید در حوزه امتحانات  بیشتر تحت تاثیر مسائل اقتصادی و برای کاهش هزینه یا صرفه‌جویی گرفته می‌شوند. اما باید یادآوری کرد که «آموزش هزینه نیست، بلکه سرمایه‌گذاری اصلی برای آینده کشور است.»

 متاسفانه آموزش الویت هیچ دولتی نبوده و «نگاه مصرف کننده» و «هزینه  سربار» به آموزش و پرورش  سبب شده به طور محسوسی جایگاه  آموزش و درس نزد جامعه ؛ فرزندان و حتی اولیاکم رنگ شود.

این بی توجهی روزافزون به مدسه به عنوان پایگاه دانش ؛ پیشرفت جامعه را تهدید می کند و زنگ خطری جدی برای نسل های آینده محسوب می شود.

*کارشناس آموزش

۴۷۴۷